زبان و تفکر، زبان و اجتماع، زبان و فرهنگ

زبان و تفکر، زبان و اجتماع، زبان و فرهنگ

زبان‌داد

معناشناسی و گنج‌واژۀ زبان فارسی

بازنشرانتشار نخست: ویژه‌نامۀ نامۀ فرهنگستان (فرهنگ‌نویسی)بهمن 1390 چکیده استعاره‌های حوزۀ بدن به چهار گروه استعارۀ شکل، استعارۀ حایگاه، استعارۀ کارکرد و استعاره‌های منفرد طبقه‌بندی می‌شوند. در نمونه‌های زیر خاستگاه پدیدآمدن معنای استعاری همواره اندام‌واژه‌های حوزۀ مبدأ بدن بوده‌اند که بر مبنای گونه‌ای شباهت با عناصر حوزۀ مقصد، معنایی بیرون از این حوزه پیدا کرده‌اند. برای

معناشناسی و گنج‌واژۀ زبان فارسی Read More »

روش‌های اصلی اصطلاح‌سازی زبان فارسی در آینۀ زبان روسی

بازنشر انتشار نخست: دوماهنامه‌ جستارهای زبانی، بهمن و اسفند ۱۳۹۸ چکیده پژوهش­های ساخت‌واژی اصطلاحات طی چند دهۀ اخیر با توجه به نقش عمدۀ­ نتایج آن­ها در مواردی همچون ترجمۀ اصطلاحات و متون فنی اهمیت زیادی یافته­اند. برای انجام این قبیل پژوهش‌­ها وجود یک نظام مرجع دسته­‌بندی روش­‌های ساخت، ضروری است. در زبان روسی پژوهشگران مختلفی به بررسی

روش‌های اصلی اصطلاح‌سازی زبان فارسی در آینۀ زبان روسی Read More »

فضای گفتمان در نمايشنامۀ افول، نوشتة اكبر رادی، با تكيه بر تئوریِ استعاره‌های مفهومی

بازنشر انتشار نخست: دوماه‌نامه‌ی جستارهای زبانی، مهر و آبان ۱۴۰۰ چکیده فضای گفتمان از جمله کلیدی‌ترین عناصر موجود در هر متن نمایشی است. این مقاله بر آن است به این پرسش پاسخ دهد که استعاره‌ها چگونه می‌توانند زمینۀ گفتمان دربارۀ مسایل اجتماعی و تاریخی باشند و چه کارکردی در نمایشنامه به منزلۀ یک فرم ربانی

فضای گفتمان در نمايشنامۀ افول، نوشتة اكبر رادی، با تكيه بر تئوریِ استعاره‌های مفهومی Read More »

من، ما: حاشیه‌هایی بر یک اثر هنری متن‌پایه

پیوست ویژه نامه‌های «معنی از آن‌چه فکر می‌کنید کم‌تعین‌یافته‌تر است» و «زبان، هنر مفهومی و چرخش زبان‌شناختی در هنر» تصویر: اثر متن‌پایه‌ی گلن لیگن (Glenn Ligon 2007) با عنوان Give us a poem ■ نام‌گذاری این اثر با نظر به روایتی است که درباره‌ی بافت برون‌زبانیِ و زمینه‌های تولید این توالی واژگانی، رایج بوده است؛

من، ما: حاشیه‌هایی بر یک اثر هنری متن‌پایه Read More »

تحلیل انتقادی گفتمان صوفیانه در گلستان سعدی

بازنشرانتشار نخست: کهن‌نامۀ ادب پارسی، پاییز 1393 چکیدهدر اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺗﻼش ﺷﺪه اﺳﺖ ﺑﺎ ﺑﻪﻛﺎرﮔﻴﺮی ﺑﺮخی از اﺑﺰارﻫﺎی روﻳﻜﺮد ﺗﺤﻠﻴـﻞ اﻧﺘﻘﺎدی ﮔﻔﺘﻤﺎن، ﺷﺨﺼﻴﺖﻫﺎيِ ﻣﻄﺮح ﺟﺎﻣﻌﺔ ﺻﻮﻓﻴﺎﻧۀ ﻗﺮن ﻫﻔﺘﻢ در ﮔﻠﺴﺘﺎن ﺳﻌﺪی ﺑﺎزﻧﻤﻮده ﺷﻮد. اﻳﻦ اﻣﺮ ﺟﺰ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ داﺷﺘﻦ زﻣﻴﻨﻪﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎعی ـ ﺗـﺎریخی روزﮔـﺎرِ ﺧﻠﻖ اﺛﺮ ﻣﻴﺴﺮ ﻧﻤﻲﺷﻮد. از اﻳﻦ رو، ﺑﻪاﺟﻤﺎل روﻳﻜﺮدﻫﺎی ﺟﺎﻣﻌﻪﺷﻨﺎختی

تحلیل انتقادی گفتمان صوفیانه در گلستان سعدی Read More »

القاب نام‌های خاص

بازنشرانتشار : فصل‌نامه‌ی مترجم، شماره‌ی هفتادوهفت نام‌های خاص یا اَعلام (اسم مکان‌ها، اشخاص، ماه‌ها،…) چه در انگلیسی و چه در فارسی القابی دارند که مترجم و زبان‌آموز باید با آنها آشنا باشند. این آشنایی عمدتاً از راه شناختِ هرچه بیشتر و عمیق‌تر فرهنگ زبان مبدأ به دست می‌آید. این القاب یا به قصد ستایش به‌کار

القاب نام‌های خاص Read More »

بررسی شیوۀ بازنمایی زنان در هفتاد سنگ قبر

بازنشر انتشار نخست: مجله‌ی شعرپژوهی (بوستان ادب) دانشگاه ، پاییز 1394 چکیده کتاب شعر هفتاد سنگ قبر اثر یدالله رویایی، مجموعه‌ای از سنگ قبرها و کتیبه‌هاست. هر سنگ در این کتاب مخصوص یک نام است که در ذهن شاعر جایگاه ویژه‌ای داشته و بخشی از هویّت فکری او بوده است. بر روی هر سنگ نیز اشیایی وجود

بررسی شیوۀ بازنمایی زنان در هفتاد سنگ قبر Read More »

استعارۀ مفهومی زن در ادبیات داستانی دهۀ هشتاد بر اساس رویکرد تحلیل انتقادی استعاره

بازنشر انتشار نخست: نشریه‌ زبان‌شناسی اجتماعی بهار 1399 چکیده پیوند زبان و ادبیات در انتقال ایدئولوژی‌ها از حوزه‌های جذاب و کاربردی در زبانشناسی معاصر است؛ ازآنجاکه علاوه بر زبان، شیوۀ تفکر ما نیز استعاری است، با بررسی استعاره‌های یک متن می‌توان به تفکر غالب در یک گفتمان دست‌یافت. ادبیات داستانی، داستان شخصیت‌ها و موقعیت‌هایی را

استعارۀ مفهومی زن در ادبیات داستانی دهۀ هشتاد بر اساس رویکرد تحلیل انتقادی استعاره Read More »

استعاره در رنگ‌واژه‌های زبان فارسی

بازنشر انتشار نخست: نشریه‌ی علم زبان، پاییز 1402 چکیده رنگ‌واژه‌ها پرتویی از نظام مفهومی انسان‌اند که بازتابی از ویژگی‌های شناختی و زبانی او را بازنمایی می‌کنند. نظام مفهومی انسان اساساً ماهیتی استعاری دارد. استعاره سازوکاری شناختی و از جمله شگردهای زبانی است که می‌تواند در رنگ‌واژه‌سازی و گسترش مقوله‌ای رنگ‌ها نقش‌آفرینی کند. این پژوهش به

استعاره در رنگ‌واژه‌های زبان فارسی Read More »