زبان و تفکر، زبان و اجتماع، زبان و فرهنگ

زبان و تفکر، زبان و اجتماع، زبان و فرهنگ

زبان‌داد

شیوۀ نقد ترجمۀ آنتوان برمن

بازنشرانتشار نخست: فصلنامۀ نقد کتاب، ویژه‌نامۀ ترجمۀ ادبی زمستان ۱۳۹۶ چکیده  ﻧﻘــﺪ و ارزﯾﺎﺑــﻰ ﺗﺮﺟﻤــﻪ ﻧﯿﺎزﻣﻨــﺪ ﺑﻬﺮه‌ﻣﻨــﺪى از ﺷــﯿﻮه‌اى ﻣﻨﺴــﺠﻢ، اﺻﻮﻟــﻰ، ﻫﺪف‌ﻣﻨــﺪ و ﻧﻈﺎم‌ﻣﻨــﺪ اﺳــﺖ اﻣــﺎ ﺑﯿﺸــﺘﺮِ ﻧﻘﺪﻫﺎﯾــﻰ ﮐــﻪ اﻣــﺮوزه ﻣﻨﺘﺸــﺮ ﻣﻰﺷــﻮﻧﺪ از ﻣﻌﯿــﺎر و ﻣــﻼک و ﺿﺎﺑﻄــﮥ ﻣﻌﯿﻨــﻰ ﺑﺮﺧــﻮردار ﻧﯿﺴــﺘﻨﺪ ﺗــﺎ ﺣﺮﻓــﻰ ﻏﯿــﺮ از ﺗﻤﺠﯿــﺪ ﯾــﺎ ﺗﻘﺒﯿــﺢ ﺑــﺮاى ﮔﻔﺘــﻦ ﺑــﻪ ﺧﻮاﻧﻨــﺪه داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷــﻨﺪ و […]

شیوۀ نقد ترجمۀ آنتوان برمن Read More »

پیام من به فرهنگستان – فصل سوم – نقص زبان فارسی و چارۀ آن

انتشار نخست: سال ۱۳۱۵ نقص زبان فارسی چنان که اشاره کردیم فاقد‌بودن بسیاری از لفظ‌ها و اصطلاحات است و برای روشن‌شدن مطلب آنها را دو دسته می‌کنیم یک دسته معنی‌هایی که برای آنها فارسی نداریم اما عربی داریم یک دسته آنها که نه فارسی دارد و نه عربی. در دستۀ اول اگر معنیِ چیزی است

پیام من به فرهنگستان – فصل سوم – نقص زبان فارسی و چارۀ آن Read More »

نام من چیست؟

پیوست ویژه نامه‌ی «زبانِ نام» https://zabandad.com/wp-content/uploads/2024/11/زبان-نام؛-نام-من-چیست.mp4 پس از آنکه  کاسیوس مارسلوس کلِی  (Cassius Marcellus Clay) در سال ۱۹۶۴ نام‌ کوچک خود را به محمد و نام خانوادگی‌ا‌ش را به علی تغییر می‌دهد پی‌گیرانه از رسانه‌ها، هواداران و حریفان می‌خواهد او را با این نامِ نو بشناسند و صدا زنند. او بارها می‌گوید که نام پیشین‌اش ماترک دوران

نام من چیست؟ Read More »

زبان‌آگاهی انتقادی در کارتون‌های جولز فایفر

ضمیر و تکرار ضمیر در کارتون‌های دوران‌ساز جولز فایفر (Jules Feiffer) کارکرد پررنگی داشته‌اند‌ (بنگرید به Solomon, 1978). در  کارتون بارگذاری‌شده در این صفحه ویژگیِ خودمحور، خودستایانه و توجه‌ستانانه‌ی یکی از مشارکان از رهگذر تکرار ضمیرِ  اول‌شخص مفرد بازنمایی شده است.طرفه این‌که «قهرمان» بی‌وقفه صورت غیرفاعلیِ ضمیر اول‌شخص مفرد، (Me)، را به کار می‌برد؛ بسامد

زبان‌آگاهی انتقادی در کارتون‌های جولز فایفر Read More »

نام‌شناسی اشخاص در کتیبه‌های فارسی میانه و اشکانی

بازنشر انتشار نخست: نشریه‌ی زبان‌شناسی اجتماعی تابستان سال ۱۴۰۳ چکیده نام‌شناسی دانش مطالعۀ اسامی خاص است که از دیرباز در پژوهش‌های زبان‌های ایرانی مرسوم بوده با این حال، نام‌شناسی اجتماعی، مفهوم نسبتاً تازه‌ای است و هنوز حوزۀ نوظهوری تلقی می‌شود؛ این اصطلاح، هم در زبان‌شناسی اجتماعی و هم در حوزه‌های دیگری همچون جامعه‌شناسی، مردم‌شناسی و

نام‌شناسی اشخاص در کتیبه‌های فارسی میانه و اشکانی Read More »

حوزۀ مفهومی شکار و بازنمایی منفی آن در مقولۀ عشق: تحلیلی شناختی‌-‌فرهنگی

بازنشر انتشار نخست: مطالعات زبان‌ها و گویش‌های غرب ایران پاییز سال ۱۴۰۳ چکیده استعاره به‌منزلۀ فرایندی شناختی، مقوله‌های ذهنی را در حوزه‌ای ملموس، عینیت می‌بخشد و امکان مطالعۀ ساختار ذهنی انسان‌ را فراهم می‌کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی کلان‌استعارۀ «ازدواج شکار است» و بازنمایی منفی آن در حوزۀ عشق (همسرگزینی و ازدواج) براساس نظریۀ استعارۀ مفهومی

حوزۀ مفهومی شکار و بازنمایی منفی آن در مقولۀ عشق: تحلیلی شناختی‌-‌فرهنگی Read More »

تحلیل زبان‌شناختی کاربرد دشواژه در شهرستان شوشتر

بازنشر انتشار نخست:فصلنامه‌ی زبان‌شناسی اجتماعی بهار سال ۱۳۹۶ چکیده دُشواژه‌ها به‌عنوان یکی از ابزارهای زبانی توأمان بیانگر عواطف و احساسات فردی و شاخص‌های جامعه‌شناختی هر منطقه است. هدف از انجام این پژوهش، طبقه‌بندی دشواژه‌­های رایج در شهر شوشتر و مطالعۀ تفاوت کاربرد آنها تحت تأثیر متغیرهای اجتماعی سن، جنسیت، قومیت و تحصیلات است. ابزار این

تحلیل زبان‌شناختی کاربرد دشواژه در شهرستان شوشتر Read More »

تعارف در فرهنگ و زبان فارسی: موقعیت‌ها، راهبردها و ساختارها (تمهیدی برای تدوین درسنامه‌های آموزش زبان فارسی به عنوان زبان خارجی )

بازنشر انتشار نخست:فصلنامه‌ی زبان‌شناسی اجتماعی زمستان سال ۱۴۰۲ چکیده بیش از دو دهه است که در آموزش زبان خارجی، فرهنگ به عنوان مهارت پنجم تدریس می‌شود. تعارف راهبردی ارتباطی است که فارسی‌آموزان خارجی در اولین مواجهات خود با زبان فارسی با آن روبه‌رو می‌شوند و نداشتن دانش و مهارت فهم و به کارگیری آن می‌تواند

تعارف در فرهنگ و زبان فارسی: موقعیت‌ها، راهبردها و ساختارها (تمهیدی برای تدوین درسنامه‌های آموزش زبان فارسی به عنوان زبان خارجی ) Read More »

سخنرانی محمد راسخ‌مهند با عنوان ساخت و نقش؛ بررسی گروه‌های ارجاعی در زبان فارسی

سخنرانی در قالب وبینار در موسسۀ دانش زبان و مغز انجام پذیرفته است

سخنرانی محمد راسخ‌مهند با عنوان ساخت و نقش؛ بررسی گروه‌های ارجاعی در زبان فارسی Read More »

دکتر محمد راسخ مهند

چند لغت عامیانۀ فارسی

بازنشر پس از پنجاه و چهار  سالانتشار نخست: مجلۀ سخن، شمارۀ ۴ و ۵، شهریور و مهر سال ۱۳۴۹ دربارۀ فارسی «عامیانه» تا به حال تحقیق جدی و علمی نشده است. بعضی از مؤلفین مقداری از لغات «عامیانۀ» فارسی را جمع‌آوری کرده‌اند ولی ملاک‌ها و معیارهای آنها به‌هیچ‌وجه مشخص نیست. زبان‌شناسان در خصوص زبان گفتاری

چند لغت عامیانۀ فارسی Read More »