زبان و تفکر، زبان و اجتماع، زبان و فرهنگ

زبان و تفکر، زبان و اجتماع، زبان و فرهنگ

زبان‌داد

فارسی زبانی عقیم؟

بازنشر: انتشار: مجله‌ی آدینه، فروردین ۱۳۶۸ درباره زیبایی، شیرینی، گنجینۀ ادبی و دیگر محاسن زبان فارسی سخن بسیار شنیده‌ایم. اکنون شاید وقت آن رسیده باشد که با واقع‌بینی به مطالعۀ زبان فارسی بپردازیم و ببینیم که آیا این زبان می‌تواند جوابگوی نیازهای امروز جامعۀ ما باشد آیا در آن کاستی‌های یافت می‌شود و اگر یافت می‌شود […]

فارسی زبانی عقیم؟ Read More »

فرهنگ، نام‌گذاری تجربه‌ها و سوگ: حاشیه‌ای بر تک‌گویی به‌یادماندنی در سریال Six Feet Under

ویژه‌نامه‌های نامتوالی زبان‌شناختی زبان‌دادبرگرفته از: ویژه‌نامه‌ی نامتوالی «جنسیت‌زدگی در زبان» https://zabandad.com/wp-content/uploads/2022/12/فرهنگ-سوگ-و-نام-گذاری-تجربه-ها.mp4 براندا در تک‌گویی ماخولیایی این بریده (برگرفته از سریال توجه‌برانگیز Six Feet Under)، که از پسِ مرگ تکان‌دهنده‌ی کودکی پنج‌ساله بیان می‌شود،می٬گوید که اگر همسر کسی بمیرد در انگلیسی به آن کس،برحسب آنکه «مرد» است، یا «زن»، widow یا widower می‌گویند؛ براندا ادامه می‌دهد

فرهنگ، نام‌گذاری تجربه‌ها و سوگ: حاشیه‌ای بر تک‌گویی به‌یادماندنی در سریال Six Feet Under Read More »

تصویری از صحنه تک‌گویی براندا در سریال Six Feet Under

تحلیل و تببین شناختی ترجمه‌‌ی غلط در حوزه همه گیری کرونا

بازنشر انتشار نخست: انجمن زبان‌شناسی ایران انتشار اطلاعات نادرست در حوزه‌ی همه‌گیری کووید – 19 از رهگذر ترجمه‌ی نادرست: تحلیل و تبیینِ شناختیِ یک نمونه‌ی پرتکرار دو هفته پیش یک توییتِ فارسی از «نکته‌ای جذاب» در خصوص میزان کارایی مداخله‌های غیردارویی (non-pharmaceutical interventions) در جلوگیری از گسترش بیماری کووید-19 خبر می‌داد. آن «نکتۀ جذاب»، که به

تحلیل و تببین شناختی ترجمه‌‌ی غلط در حوزه همه گیری کرونا Read More »

جنسیت زدگی گفتمانی در جوک فارسی

بازنشر انتشار نخست: مجلۀ زبان‌شناسی اجتماعیتابستان ۱۳۹۹ در شش دهۀ اخیر توصیف مصادیق جنسیت‌زدگی در زبان و ارزیابی انتقادی این مظاهر گسترش چشمگیری یافته است. انگیزۀ نظری این توجه کم‌سابقه این مدعای زبان‌شناسی انتقادی است که بر حسب آن رویدادهای زبانی، همزمان، مولّد و فراوردۀ ساختارهای اجتماعی‌اند و الگوهای حاکم بر بازنمایی‌های زبانی بالقوه متأثر از

جنسیت زدگی گفتمانی در جوک فارسی Read More »

نقش هستۀ نحوی و جایگاه سازه در پردازش اسامی مرکب غیرفعلی: شواهدی از افراد زبان‌پریش بروکا

پژوهش حاضر چگونگی پردازش واژههای مرکب غیرفعلی هسته آغازین و هسته پایانی اسم- اسم و تأثیر نقش هستۀ نحوی و جایگاه سازه در پردازش آنها را در زبان فارسی از طریق تکالیف نامیدن در مواجهه و تکرار شنیداری در بیماران زبانپریش بروکا بررسی میکند. سه بیمار زبانپریش بروکا (دو مرد و یک زن)در تکلیفِ نامیدن،

نقش هستۀ نحوی و جایگاه سازه در پردازش اسامی مرکب غیرفعلی: شواهدی از افراد زبان‌پریش بروکا Read More »

بررسی روان زبانشناختی تأثیر نمود دستوری بر تفسیر ضمیر فاعلی مبهم در روابط گفتمانی

بازنشر انتشار نخست: نشریۀ پژوهش‌های زبانی  نمود دستوري کیفیت انجام رویداد توسط فعل را عمدتاً در قالب یکی از دو حالت پایان‌یافته (تام) یا در جریان (ناقص) نشان می‌دهد. در این مقاله تأثیر روانشناختی نمود تام و ناقص بر برجسته‌سازي مشارکان مختلف رویداد در قالب تفسیر ضمیر فاعلی سومشخص مفرد و گزینش روابط گفتمانی در زبان

بررسی روان زبانشناختی تأثیر نمود دستوری بر تفسیر ضمیر فاعلی مبهم در روابط گفتمانی Read More »

مقایسه پدیده‌ی مکث در بیان شفاهی روایت در میان دختران و زنان

بازنشر  انتشار نخست: نشریۀ پژوهش‌های زبان‌شناسی در بيان روايت سخنگويان از يک واحد آگاهی به واحد آگاهی ديگر تفاوت‌های نشانداری از خود نشان می‌دهند. ميزان تغيير در فضای روايت (فضا، زمان، افراد و فعاليت پس‌زمينه‌ای) منجر به تفاوت در ميزان مکث می‌شود. آنچه در پردازش مکث در روايت و از ديدگاه شناختی قابل تأمل است،

مقایسه پدیده‌ی مکث در بیان شفاهی روایت در میان دختران و زنان Read More »

انسان مداری و بازنمود آن در تعریف حیوانات در فرهنگ فارسی معین

بازنشر انتشار نخست: نشریۀ پژوهش‌های زبان‌شناسی چکیدهزبانشناسی زيست‌بومی رويکردی نوين در پژوهش‌های زبانی است که به تبيين چرايی و چگونگی تأثيرگذاری کردارهای زبانی بر  رفتار اجتماعی سخنوران زبانی و پيامدهای آن بر محيط زيست و گونه های زيستی می پردازد. بررسی جايگاه انسان و شيوهّ بازنمايی حيوانات در فرهنگ فارسی معين بر اساس دستاوردهای زبانشناسی زيست

انسان مداری و بازنمود آن در تعریف حیوانات در فرهنگ فارسی معین Read More »

بررسی ویژگی‌های عبارت‌های زبان‌گیر و تحلیل ساختار آنها در زبان فارسی

بازنشر انتشار نخست: نشریۀ پژوهش‌های زبان‌شناسی عبارت زبان‌گیر عبارتی است که شرایط رخداد لغزش زبانی در آن به صورت عمدي ایجاد شده باشد. کاربرد عبارت زبان گیر بدین صورت است که از کسی خواسته می شود که آن را چند بار بی درنگ و پشت سر هم بازگو کند. هدف از طرح عبارت هاي زبان گیر

بررسی ویژگی‌های عبارت‌های زبان‌گیر و تحلیل ساختار آنها در زبان فارسی Read More »

تأثیر گونۀ گفتمانی بر الگوی کاربست سازوکارهای مجاززدایی: بررسی مقایسه‌ای ترجمۀ فارسی متون ادبیات داستانی و متون فلسفی

بازنشر انتشار نخست: کتاب مجموعه مقالات نخستین همایش ملی ادبیات داستانی و ترجمه چکیدههدف از این پژوهش، که عزیمتگاه آن تأمل در شیوه‌های برهمکنش نوعِ گفتمان و شیوۀ ترجمه است، شناسایی و مقایسۀ میزان اقبال مترجمان فارسی به سازوکارهای تصریح ترجمه‌ای در حوزۀ عملیات تعبیرگری توجه – مشخصاً مجاززدایی و تقویت ارجاع به قالب – در

تأثیر گونۀ گفتمانی بر الگوی کاربست سازوکارهای مجاززدایی: بررسی مقایسه‌ای ترجمۀ فارسی متون ادبیات داستانی و متون فلسفی Read More »